Trồng nấm linh chi đang là hướng đi mới của nhiều gia đình ở Điện Biên. Ảnh PA

Cho hiệu quả kinh tế cao
Đó là ghi nhận đầu tiên của chúng tôi khi cùng đoàn cán bộ Trung tâm Nấm Điện Biên tìm hiểu về hiệu quả phát triển cây nấm linh chi. Sau 2 năm trồng khảo nghiệm để kiểm tra khả năng thích ứng với điều kiện khí hậu địa phương, từ tháng 6/2012, nấm linh chi đã được Trung tâm Nấm Điện Biên đưa vào phát triển đại trà. 
Vừa nhanh tay kiểm tra những bịch nấm linh chi mới cấy giống lứa mới, chị Mào Thị Ngái ở bản Ho Cang, thị xã Mường Lay (Điện Biên) vừa phấn khởi cho biết: “Trước đây, gia đình tôi trồng nấm sò, nấm rơm… Từ năm 2014, được sự hỗ trợ kỹ thuật của Trung tâm Nấm Điện Biên, tôi đã mạnh dạn chuyển dân sang trồng nấm linh chi. Tuy chi phí đầu tư ban đầu có tăng hơn trước nhưng bù lại thu nhập từ xuất bán nấm linh chi cao hơn hẳn các loại nấm khác. Tôi vừa bán hơn 1 yến nấm khô thu về trên 10 triệu đồng. Thời gian tới, gia đình tôi sẽ tăng thêm số lượng bịch nấm linh chi”.
Trong các loại nấm, linh chi được biết đến là loại nấm dược liệu có giá trị trong phòng và hỗ trợ điều trị nhiều loại bệnh như: viêm gan mãn tính, xơ gan, hỗ trợ điều hòa huyết áp, phòng chống nguy cơ mắc bệnh ung thư… Ngoài phục vụ nhu cầu thị trường trong tỉnh, sản phẩm nấm linh chi bảo đảm chất lượng còn được Trung tâm Nấm Điện Biên thu mua để xuất bán đi Hà Nội và một số tỉnh lân cận. Với mức gia thu mua trung bình vào khoảng 300 - 350 nghìn đồng/kg nấm tươi và 800 - 900 nghìn đồng/kg nấm khô, nấm linh chi đang trở thành loại dược liệu có giá trị kinh tế cao.
Ghi nhận tại một số địa phương của tỉnh miền núi Điện Biên như thị xã Mường Lay, huyện Điện Biên, huyện Tuần Giáo, huyện Mường Ảng…, đã có không ít gia đình đồng bào các dân tộc thiểu số vươn lên thoát nghèo, làm giàu nhờ gắn bó với cây nấm linh chi. Trạm trưởng Trạm Khuyến nông - Khuyến ngư huyện Điện Biên, Kỹ sư Đặng Thị Hồng vui vẻ cho biết: “Hiệu quả kinh tế thu được từ cây nấm linh chi cao hơn hẳn so với các loại cây trồng truyền thống khác trên địa bàn. Thời gian tới, dự kiến mô hình này sẽ sớm được nhân rộng để giúp người dân tăng thu nhập”.
Cần thêm nhiều sự hỗ trợ
Tuy nhiên, do việc trồng nấm linh chi yêu cầu kỹ thuật cao hơn hẳn các loại nấm thông thường khác như nấm sò, nấm rơm, nấm mỡ… nên để sản xuất được loại nấm này đòi hỏi người trồng phải được tập huấn và chấp hành đúng quy trình kỹ thuật.
Theo ông Phạm Ngọc Sáng, Giám đốc Trung tâm Nấm Điện Biên, công đoạn làm phôi nấm linh chi rất kỳ công. Sau khi được xử lý bằng nước vôi, nguyên liệu chính là mạt cưa từ gỗ cao su sẽ được ủ đống kết hợp với đảo, điều chỉnh độ ẩm trong khoảng 20 - 30 ngày. Sau khi ủ đống, mạt cưa sẽ được trộn cùng một số phụ gia với tỷ lệ 30% phụ gia, 70% mạt cưa rồi đóng bịch và tiến hành hấp thanh trùng với nhiệt độ quy chuẩn trong thời gian 3 - 4 giờ đồng hồ. Bịch phôi để nguội rồi mang đi cấy giống và đưa vào trại ủ từ 20 - 30 ngày để ươm sợi. Khi thấy tơ nấm đã ăn trắng bịch phôi thì chuyển ra trại trồng, sau thời gian chăm sóc 30 - 40 ngày là có thể cho thu hoạch. Nếu chăm sóc tốt, mỗi bịch nấm linh chi có thể cho thu hoạch khoảng 4 lứa trong khoảng 120 ngày, năng suất trung bình thu được vào khoảng 0,5 kg nấm tươi/bịch.
Với những yêu cầu như trên, để tiếp tục mở rộng quy mô sản xuất nấm linh chi trên địa bàn tỉnh Điện Biên đòi hỏi sự hỗ trợ nhiều hơn nữa của các cơ quan chức năng đối với người sản xuất. Bởi ngoài chi phí đầu tư ban đầu cho việc trồng nấm linh chi khá cao, để bảo đảm hiệu quả kinh tế thì người sản xuất còn phải nắm vững kiến thức, kỹ thuật từ khâu ủ giống, đóng bịch, hấp sấy cho đến khi thu hoạch, bảo quản sản phẩm… Nhằm tháo gỡ những vướng mắc này, thời gian tới Trung tâm Nấm Điện Biên sẽ tham mưu cho các cơ quan chức năng, trực tiếp là ngành nông nghiệp xây dựng cơ chế hỗ trợ về vốn, mở lớp tập huấn kỹ thuật chuyển giao khoa học kỹ thuật trồng nấm linh chi cho người dân trên địa bàn.
Tuy là một mô hình mới được phát triển song trồng nấm linh chi đã và đang mang lại cho người sản xuất những hiệu quả kinh tế không nhỏ. Vừa giúp tận dụng các nguồn nguyên liệu loại thải như mạt cưa, mùn gỗ, phụ phẩm nông nghiệp, mô hình này vừa góp phần giải quyết việc làm cho người dân lúc nông nhàn, cho ra sản phẩm sạch. Hy vọng mô hình hiệu quả này sẽ được nhân rộng để cùng với những loại cây trồng, vật nuôi khác giúp đồng bào các dân tộc Điện Biên xóa đi đói nghèo./.

Phan Anh